Jakość

Uważa się, że po raz pierwszy pojęcie jakość (gr. poiotes) zdefiniował Platon jako "pewien stopień doskonałości". Było to wówczas pojęcie filozoficzne i jako takie pozostało do czasów współczesnych. W licznych sporach ustalono jedynie, że jakość posiada cechy obiektywne, mierzalne, jak masa i kształt oraz subiektywne, oceniane przez każdego inaczej, jak barwa lub zapach. Cyceron tworząc łaciński termin filozoficzny dla określenia greckiego pojęcia, wprowadził słowo qualitas, które przeszło do niektórych języków romańskich i germańskich jako: włoskie - qualita, francuskie - qualite, niemieckie - die Qualität, angielskie - quality.

Spis treści

1 Ogólnie
2 Ocena jakościowa i ocena jakości
- 2.1 Jakość produktu
- 2.2 Jakość życia
3 Zobacz też
- 3.1 Jakość produktu
- 3.2 Normy branżowe
4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Ogólnie

W najbardziej ogólnym kontekście, jakość może oznaczać:

Kategorię filozoficzną oznaczającą w sensie ogólnym: właściwość, rodzaj, gatunek, wartość danego przedmiotu czy zjawiska
Zgodność z celem
Zgodność ze specyfikacją, czyli zero braków
Stopień doskonałości wyrobu lub usługi
Zespół cech i charakterystyk wyrobu lub usługi, które noszą w sobie zdolność zaspokojenia określonej potrzeby
Właściwość jednostki odnosząca się do jej zdolności zaspokojenia wymagań jakościowych
Strata, jaką produkt wyekspediowany na rynek powoduje w społeczeństwie, różna od jakiejkolwiek straty spowodowanej przez funkcję wewnętrzną wyrobu (według Genichi Taguchi)
Wielkość odwrotnie proporcjonalna do zmienności pewnej charakterystyki liczbowej / mierzalnej przedmiotu (według Douglasa C. Montgomery)
Zbiór cech (według Wł. Mantury)

[edytuj] Ocena jakościowa i ocena jakości

Należy odróżnić ocenę jakościową od oceny jakości. Ocena jakościowa jest przeciwieństwem oceny ilościowej i polega na oszacowaniu własności dowolnego zdarzenia, procesu lub systemu w skalach relatywnych, np. (duży, mały), (zawsze, często, czasem, rzadko, nigdy), (bardzo dobrze, dobrze, wystarczająco, niewystarczająco). Jest powszechnie używana w życiu codziennym, naukach społecznych i w innych dziedzinach - przez ekspertów, kiedy ich wiedza wynika z doświadczenia trudnego do liczbowego oszacowania, np. w opiniach uznanych autorytetów. Jakościowa ilustracja przebiegu procesów jest też wstępną hipotezą dla przeprowadzenia eksperymentu lub budowy kwestionariusza w badaniach społecznych.

W współczesnym społeczeństwie przemysłowym, liczne nowe definicje kładą większy nacisk na jakość produktów określonych przez ich wartość użytkową, czyli w konsekwencji na społeczne aspekty użyteczności technologii i usług.

Przykładowo jakość eksploatacyjna to zespół właściwości i charakterystyk wyrobu, określający rzeczywisty stopień spełnienia aktualnych wymagań użytkownika (według normy ISO 8402)

[edytuj] Jakość produktu

W tym kontekście najczęściej wymieniane są cechy jakości technologicznej:

funkcjonalność: stopień i zakres realizacji oczekiwanych funkcji
praktyczność: komfort użytkowania, łatwość obsługi i konserwacji i ich ergonomiczność
niezawodność: zdolność do pracy bezusterkowej
trwałość: okres zachowania cech użytkowych
bezpieczeństwo użytkowania.

Jakość produktu jest związana z takimi jego własnościami handlowymi (jakość rynkowa), jak:

stopień zgodności z wzorcem lub wyspecyfikowanymi wymaganiami
widoczność zespołu cech istotnych dla produktu
ekskluzywność: prestiż nabywcy związany z posiadaniem produktu lub jego marką
estetyczność: pozytywne odczucia osobiste
prezentacja: forma zaoferowania (warunki sprzedaży: otoczenie, obsługa, sposób dostawy, opakowanie, certyfikaty, referencje itp. zobacz: merchandising)
koszt nabycia
usatysfakcjonowanie użytkownika: zaspokojenie potrzeb i oczekiwań nabywcy.

Zatem są to cechy istotne z punktu widzenia konsumenta. Producent musi oprócz tego brać pod uwagę zyskowność i działalność konkurencji, co często jest w konflikcie z jakością technologiczną produktu. (Zobacz: zarządzanie przez jakość)

[edytuj] Jakość życia

Ważnym wskaźnikiem w polityce i w strategiach rozwoju społecznego jest jakość życia lub poziom życia (ang. well-being or quality of life. Wskaźnik Jakości Życia to zwykle statystyczna ocena społeczeństwa wynikająca głównie z porównań wielu parametrów ekonomicznych zdrowotnych i środowiskowych dotyczących jej warunków życia.

W modelach socjo-psychologicznych, jakość życia jest też widziana jako subiektywna ocena jednostki. J.M. Levine i K.L. Moreland zaproponowali model w którym obiektami porównywanymi są: "ja" - "inny" - "grupa", a porównania wykonywane są w kontekście społecznym: "wewnątrz grupy" - "między grupami" i w kontekście czasowym: "teraz" - "w przeszłości" - "w przyszłości". Wybór wariantu jest na ogół reakcją na jakąś zaszłość, która zwraca uwagę jednostki na obiekt odniesienia i skłania do dokonania porównań. Wynik porównania jest silnie uzależniony od samoświadomości jednostki i nie zawsze jest zgodny z oceną "innych", szczególnie jeśli porównanie "ja"-"ja" odnosi się do zamiarów, a porównanie "inni"-"ja" ocenia rzeczywiste dokonania.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Jakość produktu

wymagania, standardy, normy

kontrola jakości, kontrola techniczna, brakarz, brakarnia, izolator braków,
samokontrola,
wadliwość
wada nieistotna, istotna, krytyczna
brak naprawialny, nienaprawialny

Statystyki: rozkład normalny (rozkład Gaussa), odchylenie standardowe (sigma)
Metoda sześć sigma (6S, six-sigma)

Analiza przyczyn i skutków wad=FMEA
SPC - statystyczna kontrola procesu
TQM - Total Quality Management - zarządzanie przez jakość

Kaizen poka-yoke

[edytuj] Normy branżowe

QS-9000 - standard motoryzacyjny opracowany przez Wielką Trójkę (Big 3) producentów samochodów (stracił ważność 15.12.2006); nadal rozwijane są związane z nim podręczniki (manuals): APQP, PPAP, SPC, FMEA, MSA.
VDA 6.1 - standard niemiecki w branży motoryzacyjnej
EAQF - standard francuski w branży motoryzacyjnej
AVSQ - standard włoski w branży motoryzacyjnej
ISO/TS 16949 - specyfikacja techniczna dla dostawców na pierwszy montaż (OE/ OES) w branży motoryzacyjnej, obejmujący wymagania ISO 9001 oraz specyficzne dla branży motoryzacyjnej.

ISO 14001 - systemy zarządzania środowiskiem
EMAS - bardziej restrykcyjny system zarządzania środowiskowego

HACCP - system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli przy produkcji i przechowywaniu żywności

TL 9000 - standard dla przemysłu telekomunikacyjnego

SQAS - standard dla systemu transportu i przechowywania produktów chemicznych

AQAP - (Allied Quality Assurance Publication)(Standaryzacyjna publikacja dotycząca jakości)-przepisy NATO dotyczące jakości

SCC - certyfikacja na zgodność z systemem zarządzania bezpieczeństwem dla podwykonawców
AS 8000 - wymagania dotyczące odpowiedzialności za warunki socjalne
OHSAS 18001 - międzynarodowy dokument, wymagania dla systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy
PN-N-18001:2004 - systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

ISMS - systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji
TickIT - brytyjski standard dla dostawców systemów informatycznych

9000 0056 - standard zarządzania jakością dostaw w przemyśle lotniczym
TS 157 - standard zarządzania jakością dostaw w przemyśle lotniczym

ISO 9001:2008 Wymagania systemu zarządzania jakością
ISO 9000:2000 Pojęcia i definicje systemu zarządzania jakością. (Księga Jakości, proces, procedura, instrukcja, system jakości)

ISO 45000 - systemy zarządzania w laboratoriach, w tym:
- PN-EN 45001 Ogólne kryteria działania laboratoriów badawczych,
- PN-EN 45002 Ogólne kryteria oceny laboratoriów badawczych,
- PN-EN 45003 Ogólne kryteria dotyczące jednostek akredytujących laboratoria badawcze,
- PN-EN 45011 Ogólne kryteria dotyczące jednostek certyfikujących wyroby,
- PN-EN 45012 Ogólne kryteria dotyczące jednostek certyfikujących systemy jakości,
- PN-EN 45013 Ogólne kryteria dotyczące jednostek certyfikujących personel,
- PN-EN 45014 Ogólne kryteria dotyczące deklaracji zgodności wydawanej przez dostawców.
- PN-EN ISO/IEC 17025 Ogólne wymagania dotyczące laboratoriów badawczych i wzorcujących

EN 460001/2 - certyfikacja na zgodność z wymogami dla producentów wyrobów medycznych

ISO 13485 - zastąpiła EN 46001

ISO 19011:2000 - norma dotycząca audytowania systemów jakości i środowiska

GOST - rosyjskie normy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o jakości