Kayah

Kayah
Kayah podczas 46. KFPP w Opolu
Imię i nazwisko	Katarzyna Rooijens
Pseudonim	Kayah
Data i miejsce urodzenia	5 listopada 1967 Warszawa
Pochodzenie	Polska
Gatunek	pop, soul, jazz, folk
Zawód	wokalistka, producentka muzyczna
Aktywność	od 1988
Wytwórnia płytowa	Kayax, EMI Music Poland
Powiązania	Grzegorz Ciechowski, Andrzej Smolik, Krzysztof Kiljański, Cesária Évora, Goran Bregović
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Strona internetowa

Kayah, właśc. Katarzyna Rooijens z domu Szczot (ur. 5 listopada 1967 w Warszawie) – polska piosenkarka, autorka tekstów i producentka muzyczna, a także osobowość telewizyjna.

Katarzyna Szczot urodziła się w Warszawie, jednakże dzieciństwo spędziła u dziadków w Białymstoku.

Zadebiutowała utwórem "Córeczko" w 1988 roku, jednak to jej pierwsza autorska płyta, Kamień z 1995 roku, uczyniła z niej jedną z najpopularniejszych polskich wokalistek. W latach 90. wylansowała takie przeboje jak "Fleciki", "Supermenka" i "Na językach", a z Goranem Bregoviciem nagrała album Kayah i Bregović (1999), na którym znalazły się hity "Śpij kochanie, śpij" i "Prawy do lewego". W 2001 roku założyła własną wytwórnię płytową, Kayax, w której wydaje muzykę wielu cenionych wykonawców. Obecnie nadal nagrywa, a jej ostatni solowy album studyjny to Skała z września 2009. Łączna sprzedaż jej albumów wynosi ponad milion egzemplarzy.

Życiorys

Lata 80.

Zaczynała współpracą z Kostkiem Yoriadisem w 1984 roku. Później współpracowała z zespołami reggae Rastar i Zgoda. Uzyskała dyplom w klasie fortepianu u prof. Anny Narkiewicz w 1985 roku. W 1986 roku nagrała z zespołem Tilt przebój "Mówię ci, że...".

W 1988 roku zadebiutowała na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu piosenką "Córeczko", która przyniosła jej rozgłos w kraju. Z tym samym utworem na Festiwalu Piosenki Krajów Nadbałtyckich w Karlshamn zdobyła nagrodę specjalną. Następnie nagrała solową płytę, zatytułowaną Kayah. Album ten zawierał w rzeczywistości piosenki napisane dla innej wokalistki, Renaty Czarnoty, która wycofała się z projektu. Płyta przeszła jednak niezauważona, dlatego też na przełomie lat 80. i 90. XX wieku Kayah zamieszkała w Wiedniu, gdzie pracowała jako modelka.

Lata 90.

1991-1994: Początki

W roku 1991 wydano anglojęzyczną wersję debiutanckiej płyty, zatytułowaną również Kayah. Dziś oba te wydawnictwa nie są wliczane do oficjalnej dyskografii artystki. W tym czasie także nagrywała, ale jako artystka drugoplanowa. Zaśpiewała m.in. na płytach De Mono, Stanisława Soyki, Obywatela G.C., Atrakcyjnego Kazimierza, Republiki i Martyny Jakubowicz.

W 1993 roku utwór "Jak liść" pojawił się na akustycznej płycie zespołu Republika o nazwie Bez prądu. Nosił wówczas tytuł "Mówili o mnie". W tym samym roku Kayah wykonała go, pod zmienionym już tytułem, startując w konkursie o Bursztynowego Słowika podczas Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie, gdzie wygrała główną nagrodę. Nagranie "Jestem kamieniem" trafiło wówczas na składankę piosenek różnych artystów pt. Jestem za. Podczas Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu w 1994 Kayah zaprezentowała piosenkę "Ja chcę ciebie", za którą otrzymała nagrodę prezydenta miasta. W tym samym roku artystka zdobyła z nią II miejsce w konkursie Festiwalu Piosenki Krajów Nadbałtyckich w Karlshamn.

1995-1998: Autorski debiut i przełom w karierze

Pierwsza autorska płyta Kayah, pt. Kamień, ukazała się w listopadzie 1995. Pierwszym singlem wysłanym do stacji radiowych zostało nagranie "Jak liść", a na drugi singel wybrano "Nawet deszcz". W 1996 roku wylansowane zostały kolejne przeboje: "Fleciki" i "Santana". Aby zrealizować teledysk do piosenki "Fleciki", Kayah wyjechała do Kalifornii, a reżyserem klipu został Janusz Kamiński. Piosenka stała się jednym z największych hitów roku, otrzymując nagrodę polskich rozgłośni radiowych PlayBox, w kategorii Złota Dziesiątka. Cały album zawierał muzykę nawiązującą do jazzu, która odbiegała od popularnych wówczas trendów. Opinie krytyków na temat tego materiału były bardzo pozytywne, a Kamień - choć zbyt wysublimowany i ciężko przyswajalny jak na gust masowego odbiorcy - uzyskał status złotej płyty. Kayah została później nominowana do Fryderyka 1996 dla najlepszej wokalistki.

Kolejny album, Zebra, wydany został wiosną 1997 roku. Odniósł on duży sukces komercyjny, a Kayah połączyła na nim własne ambicje artystyczne z potrzebami rynku. Zawierał materiał nawiązujący do stylistyki disco i soul. Single "Na językach" i "Supermenka" okazały się jednymi z największych przebojów roku i należały do najchętniej prezentowanych w radiu piosenek, o czym świadczyły dwie zdobyte przez nie statuetki PlayBox w kategorii Złota Dziesiątka. W ramach kampanii promocyjnej albumu Zebra w dniu jego premiery artystka w towarzystwie dziennikarzy odwiedziła warszawskie zoo i objęła opieką zebrę, Kaję. Zdjęcia piosenkarki i pasiastego zwierzęcia obiegły prasę i telewizję. W ciągu kilku dni nakład płyty przekroczył 100 tysięcy egzemplarzy, a ogólnie sprzedano ponad 200 tysięcy kopii Zebry, co oznaczało wówczas dwukrotną platynową płytę.

W 1997 roku artystka uzyskała osiem nominacji w kolejnej edycji Fryderyków i wygrała w czterech: kompozytor roku, autor roku, album roku pop (Zebra) i wokalistka roku. W 1998 roku Kayah prowadziła swój 24-odcinkowy program rozrywkowy To było grane w stacji TVN, a także wzięła udział w kampanii Orange POP. Za muzykę napisaną do tej reklamy dostała nagrody na festiwalach Crackfilm, Kreatura i Złote Orły. W tym samym roku wyszła za mąż i urodziła dziecko.

1999: Współpraca z Bregoviciem

Artystka nawiązała współpracę z bałkańskim muzykiem Goranem Bregoviciem, co zaowocowało albumem Kayah i Bregović, wydanym w kwietniu 1999 roku. Płyta okazała się największym sukcesem komercyjnym w całej karierze Kayah i jednym z największych bestsellerów w całej historii polskiej fonografii. Osiągnęła status diamentowej płyty, rozchodząc się w ilości ponad 700 tysięcy egzemplarzy. Album stanowił połączenie popu, folkloru bałkańskiego z rodzimą tradycją ludową. Zawierał muzykę góralską, cygańską, śpiewy biesiadne, a nawet echa kolędy "Bóg się rodzi". Na płycie znalazło się kilka utworów znanych z filmowych płyt Bregovicia, takich jak Underground czy Królowa Margot.

Single "Śpij kochanie, śpij" i "Prawy do lewego" podbiły Polskę, zostając jednymi z największych przebojów roku. Radiostacje ponownie przyznały wokalistce dwa PlayBoxy w jednym roku w kategorii Złota Dziesiątka. Potwierdzeniem oszałamiającej popularności projektu Kayah/Bregović był wrześniowy koncert obu artystów na warszawskim Służewcu, na którym obecnych było ponad 50 tysięcy osób. W związku z ogromną popularnością albumu w Polsce koncern Bertelsmann Music Group postanowił promować płytę również za granicą. Ukazała się ona w 11 krajach europejskich, m.in. we Włoszech, Hiszpanii, Francji, Turcji, Grecji, Izraelu, Czechach, Słowenii i Chorwacji. We Włoszech płyta uplasowała się na 7. miejscu na liście bestsellerów.

Album otrzymał Fryderyka jako najlepszy w 1999 roku, teledysk "Prawy do lewego" został wideoklipem roku, a Kayah dostała nagrodę w kategorii wokalistka roku. Została również wyróżniona licznymi nagrodami, o których decydowała publiczność, na czele z Superjedynkami na Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, gdzie w 2000 roku odebrała 4 statuetki w kategoriach: najlepsza wokalistka, przebój roku za "Śpij kochanie, śpij", najlepsza płyta za Kayah i Bregović oraz najlepszy teledysk za "Prawy do lewego".

XXI wiek

2000-2004: JakaJaKayah i Stereo typ

12 maja 2000 roku ukazała się płyta JakaJaKayah. Po 4 dniach sprzedano 50 tysięcy egzemplarzy, a łącznie ponad 70 tysięcy, za co Kayah otrzymała platynę. Po 10 dniach album stał się płytą miesiąca w 68 stacjach radiowych w Polsce, a po 30 dniach stacje radiowe odtworzyły pierwszy singel "Jaka ja Kayah" 4 tysiące razy. Album JakaJaKayah stanowił powrót do gatunku soul, choć zawierał także elementy muzyki elektronicznej. Otrzymał 5 nominacji do Fryderyków 2000, a Kayah została nagrodzona na Festiwalu Yach Film za najlepszą kreację aktorską w teledysku "Jaka ja Kayah".

Pod koniec 2000 roku zaśpiewała w duecie z Cesarią Evorą, co zaowocowało wydaniem na początku 2001 roku wspólnego singla "Embarcação", z teledyskiem nakręconym przez Bolesława Pawicę. Klip ten na X Festiwalu Yach Film zdobył nagrodę w kategorii najlepsza reżyseria. Piosenka znalazła się na polskiej reedycji płyty, a w Kanadzie i dziewięciu krajach europejskich album został wydany pod zmienioną nazwą YakaYaKayah. Zawierał dodatkowo m.in. angielskie wersje kilku piosenek. W tym samym roku Kayah została ambasadorem WWF w Polsce i wraz z Tomikiem Grewińskim zawiązała spółkę producencką Kayax. Pierwszym efektem ich pracy było siedem utworów na płycie Ewy Bem Mówię tak, myślę nie. Kayah wzięła w tym okresie udział w różnych projektach muzycznych, nagrała również piosenkę "Wiosna przyjdzie i tak" promującą film Przedwiośnie.

Kolejny album Kayah, zatytułowany Stereo typ, wydany został w sierpniu 2003 roku. Natychmiast osiągnął szczyt polskiej listy bestsellerów płytowych i status złotej płyty, osiągając nakład ponad 50 tysięcy egzemplarzy. Teledysk do pierwszego singla, "Testosteron", został nagrodzony Grand Prix festiwalu Yach Film. Kayah wystąpiła na Sopot Festival. Jesienią tego roku odbyła się klubowa trasa koncertowa Stereo Tour, która zgromadziła blisko 15-tysięczną publiczność. Za album Stereo typ Kayah otrzymała siedem nominacji do nagrody Fryderyk 2003. Latem 2004 piosenkarka wystąpiła na II festiwalu TOPtrendy, jako że album Stereo typ zajął 8. miejsce wśród najlepiej sprzedających się płyt w Polsce w poprzednim roku.

2005-2011: Działalność wydawnicza i album Skała

Swoje osiągnięcia artystka podsumowała dwupłytowym albumem The Best & The Rest z 29 kwietnia 2005 roku. Znalazł się na nim m.in. utwór "Prócz ciebie, nic", nagrany w duecie z Krzysztofem Kiljańskim, który promował także jego solowy debiut In the Room. Utwór ten wygrał m.in. Fryderyka 2005 w kategorii piosenka roku. Kolejnym singlem został utwór "Jutro rano", który otrzymał trzy nominacje na Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film. Kompilacja otrzymała status złotej płyty, osiągając nakład ponad 50 tysięcy sztuk.

W kolejnych latach artystka skupiła się bardziej na działalności producenckiej, wydając w swojej wytwórni Kayax albumy takich wykonawców jak Maria Peszek, Zakopower czy Novika. Nagrała tematy muzyczne do kilku filmów, m.in. Kochankowie Roku Tygrysa i Ryś. Zagrała także w kilku produkcjach, m.in. serialu Niania. 28 listopada 2006 roku w Łodzi odbył się koncert z cyklu MTV Unplugged, na którym Kayah w towarzystwie kilku gości wykonała czternaście utworów. Płyta MTV Unplugged, z zapisem występu z tamtego wieczoru, ukazała się w marcu 2007 roku. Oprócz płyty CD, ukazało się również DVD będące pierwszym wydawnictwem Kayah na tym nośniku. Album uzyskał status złotej płyty za sprzedaż ponad 15 tysięcy egzemplarzy. W połowie 2007 roku artystka wydała także kompilację z utworami różnych artystów, Music 4 Boys & Gays.

We wrześniu 2009 roku na rynek trafił pierwszy od sześciu lat studyjny album Kayah, zatytułowany Skała. Jego premiera była kilkakrotnie przekładana przez rok. Stylistycznie wokalistka powróciła do korzeni, do brzmień znanych z albumu Kamień. Album już w pierwszym dniu sprzedaży uzyskał status złotej płyty i zadebiutował na 1. miejscu listy bestsellerów OLiS. Pierwszym singlem zostało nagranie "Jak skała", natomiast kolejnym "Ocean spokojny już". Pod koniec listopada artystka wraz z zespołem wyruszyła w trasę "Skała Akustycznie". W lutym 2010 roku wydawnictwo Kayah Skała uzyskało nominację do nagrody polskiego przemysłu fonograficznego Fryderyka w kategorii: album roku pop. Album osiągnął nakład blisko 40 tysięcy egzemplarzy.

8 marca 2010 roku odbyła się premiera kolejnego projektu, Kayah & Royal Quartet, który był wynikiem współpracy Kayah z Royal String Quartet. Album zawierał znane utwory Kayah, nagrane tym razem tylko przy użyciu instrumentów smyczkowych, a zarejestrowane jeszcze we wrześniu 2009. Z okazji wydania albumu odbyła się trasa koncertowa. Album osiagnął status złotej płyty i nakład 20 tysięcy sztuk. Tego samego roku powstał także wspólny album Kayah z Renatą Przemyk, zatytułowany Panienki z temperamentem, na którym znalazły się interpretacje piosenek Kabaretu Starszych Panów. Ten album osiągnął jednak nakład zaledwie 10 tysięcy egzemplarzy.

W 2011 roku wraz z Anną Dąbrowską, Andrzejem Piasecznym i Adamem "Nergalem" Darskim zasiadła w jury programu The Voice of Poland, którego premiera odbyła się we wrześniu tego samego roku na antenie stacji telewizyjnej TVP2.

Dyskografia

• 1988: Kayah
• 1991: Kayah
• 1995: Kamień
• 1997: Zebra
• 1999: Kayah i Bregović
• 2000: JakaJaKayah
• 2003: Stereo typ
• 2005: The Best & The Rest
• 2007: MTV Unplugged
• 2009: Skała
• 2010: Kayah & Royal Quartet
• 2010: Panienki z temperamentem

Film i telewizja

• 1998: To było grane - prowadzenie programu
• 2006: Niania - jako ona sama
• 2006: Dublerzy - jako Maria
• 2008: Fabryka Gwiazd - członek jury
• 2011: The Voice of Poland - członek jury

Życie prywatne

Przez 12 lat była żoną holenderskiego producenta Rinke Rooyensa. Para poznała się w 1998 roku, podczas nagrywania programu To było grane. 5 sierpnia pobrali się, a 1 grudnia narodziło się ich dziecko, syn Roch. Kayah i Rinke otrzymali w 1999 roku Srebrne Jabłko - nagrodę przyznawaną w plebiscycie czytelników miesięcznika Pani "najwspanialszym polskim parom". Para ostatecznie rozwiodła się w 2010 roku, po kilkuletniej separacji.

Piosenkarka była także przez kilka lat związana z wokalistą zespołu Zakopower, Sebastianem Karpiel-Bułecką. Para rozstała się w 2009 roku.

Nagrody i nominacje

Rok	Nagroda	Kategoria	Rezultat
2011	OGAE Video Contest 2011	Teledysk ("Za późno")	Nominacja

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Kayah
• Kayah na MySpace
• Kayah na YouTube